فرمان فرماييان، عباس ميرزا:
جنگ انگليس و عثماني در بين النهرين و عواقب آن در
ايران به كوشش: منصوره اتحاديه،
14.5*21.5 سانتي متر تهران: انتشارات كتاب سيامك،
2007، چاپ اول شابك:
9-57-6141-964 اين كتاب، مهم ترين،
ارزشمندترين و طولاني ترين بخش از تاليفات «عباس ميرزا فرمان فرماييان» يا
«سالار لشكر» است، كه از تحولات سياسي، جغرافيايي و تاريخي ناشي از جنگ جهاني
اول در بين النهرين، سخن مي گويد. اگر در نظر داشته باشيم كه«سالار لشكر»
يكي از نخستين ايرانياني است كه در مدارس عالي نظامي اروپا تحصيل كرده و با
تازه ترين اصول نظامي گري آن عصر آشنا بوده است، و اگر در نظر داشته باشيم كه
او عضو دولتي بوده است كه مهاجرين و مليون ايراني، در همان ايام در صفحات
غربي ايران تشكيل داده بودند، آن گاه اهميت و تازگي كتاب او بيشتر و بهتر
آشكار مي شود. جنگ بين النهرين كه گزارش مفصل آن را در
اين كتاب مي خوانيم، با چند حركت سريع نظامي و سياسي انگلستان و با حمايت
نيروهاي هندي، در سال 1914 ميلادي، در دهانه اروند رود (شط العرب) آغاز شد و
چهار سال بعد با شكست عثماني به پايان رسيد «سالار لشكر» در گزارش مفصل و
دقيق خود از اين جنگ، اثرات آن را در ايران به خوبي نشان داده است.
![]()