اسكندرنامه: روايت فارسي از
«كاليستنس دروغين» جمع آورنده و تحرير كننده
نخستين: عبدالكافي بن ابي البركات به كوشش: ايرج
افشار 698ص، جلد سخت، 16.5*23.5 سانتي
متر تهران: نشر چشمه، 2008، چاپ
اول شابك:
3-416-362-964-978 از نخستين سده هاي پس از ميلاد،
نويسندگان و دانشمندان در سرزمين هاي مختلف، كتاب هايي در شرح جهانگردي و
كارهايي كه «اسكندر مقدوني» كرد، به زبان هاي گوناگون نوشتند. اين گونه كتاب
ها در زبان فارسي «اسكندرنامه» ناميده شد. كتاب حاضر كهن ترين اسكندرنامه
منثور به زبان فارسي است كه گمان مي رود در فاصله قرون ششم تا هشتم هجري
نوشته شده باشد. اين كتاب در حقيقت روايت فارسي مجموعه اي از اقوال و اخباري
است كه قصه پردازي از مردم مصر كه تعليم و تربيت يوناني داشت و بعدها به نام
«كاليستنس دروغين» مشهور شد، در قرن دوم ميلادي تاليف كرد. پژوهشگران ايراني
از جمله «ملك الشعراي بهار» و «ذبيح الله صفا» به كهنگي زبان فارسي در اين
كتاب – كه نسخه خطي منحصر به
فرد آن متعلق به «سعيد نفيسي» بوده است– تاكيد كرده اند. اين نسخه ارزشمند،
گذشته از رواني و شيوايي و فخامت زبان آن و اهميتي كه در بررسي تاريخ زبان
فارسي دارد، از لحاظ مطالب و افسانه هايي هم كه درباره «اسكندر» بيان داشته،
حائز اهميت بسيار است و از شاهكارهاي دلپذير ادبيات فارسي محسوب مي شود. اين
كتاب كه نخستين بار در سال 1343 خورشيدي به تصحيح «ايرج افشار» و به وسيله
«بنگاه ترجمه و نشر كتاب» منتشر شده و سال ها ناياب بود، اكنون با حروف چيني
جديد و برخي ملاحظات تازه استاد «افشار»، همراه با پيوست هاي گوناگوني كه او
بر كتاب افزوده، چاپ و منتشر شده است.
