يقيكيان، گريگور: شوروي و جنبش
جنگل (يادداشت هاي يك شاهد عيني) به كوشش: برزويه
دهگان 584ص، جلد نرم، 14.5*21.5 سانتي
متر تهران: نشر اختران، 2007، چاپ
اول شابك:
1-40-8897-964-978 يادداشت هاي «گريگور يقيكيان»
از جمله نوشته هاي با ارزش درباره وقايع جنبش جنگل، از هنگام ورود قواي ارتش
سرخ به گيلان (28 ارديبهشت 1299 خورشيدي) است. حضور نويسنده در گرماگرم وقايع
و ارتباط او با رهبران نهضت جنگل و قواي شوروي، به مطالب او، اعتبار و سنديت
مي بخشد. بخش نخست اين يادداشت ها، اولين بار در سال 1300 خورشيدي، با عنوان
«هفده ماه انقلاب در گيلان»، در ده شماره روزنامه «ستاره ايران» منتشر شد.
سپس نويسنده تمامي نوشته خود را بازنويسي كرد و با تغييراتي، در سال هاي 1322
تا 1324 خورشيدي، در روزنامه «ايران كنوني»، مجددا منتشر كرد. اين مجموعه
يادداشت ها، شامل سه پيوست است. پيوست اول، ترجمه يادداشت هاي «گائوك»، يكي
از ياران وفادار «ميرزا كوچك خان» است. «گائوك» همراه «ميرصالح مظفرزاده» از
جانب «ميرزا كوچك خان» به شوروي رفته بود تا شكايت رهبر نهضت جنگل از كمونيست
ها و نيروهاي شوروي مقيم جنگل را به گوش زمامداران شوروي برساند. «يقيكيان»
اين يادداشت ها را به دست آورد و در روزنامه «ايران كنوني» منتشر كرد. پيوست
دوم، شرح ملاقات «احسان الله خان» با يكي از بارزسان ارتش سرخ است. گوشه هايي
از خاطرات شخصي «يقيكيان» از بلشويك هايي كه در وقايع جنگل نقش داشتند در
پيوست سوم آمده است.
